Goed zo!

Goed zo!

Je kindje veel complimenteren (om goed gedrag te stimuleren) is een van de punten in TripleP. Strooi vooral met de woorden “goed zo!”. En dat doen we! Maar is dat wel zo goed?
In mijn vorige post noemde ik al dat wij niet aan straffen doen. Belonen, waar het “goed zo!” onder valt, doen we ook niet aan. Onze zoon krijgt die woorden dus niet van ons te horen en ook zullen we nooit met een stickerkaart gaan werken.
Het nadeel is dat je kind de complimenten gaat verwachten. Dat merken we heel goed als we bij mensen op bezoek zijn die hier wel aan doen.
Bij het eerste puzzelstukje dat goed wordt geplaatst wordt er enthousiast geklapt en “goed zo!” geroepen. Bij het tweede puzzelstukje kijkt meneertje verwachtingsvol, wachtend op het klappen en de complimentjes. Dit gebeurd dan een paar keer tot ze er genoeg van hebben of gewoon niet opletten. Het is dan zo goed te zien aan z’n koppie dat hij eigenlijk teleurgesteld is omdat hij wel weer het applaus etc. had verwacht.
Ze gaan dus verwachten beloond te worden (of dit nu met woorden of bijv. snoepgoed is maakt niet uit). Krijgen ze het niet? Dan zijn ze teleurgesteld en op een latere leeftijd kunnen ze hier behoorlijk onzeker over worden (“eerder kreeg ik wel een complimentje, waarom nu dan niet?”).

Oude man

Een voorbeeld uit “Opgroeien in vertrouwen” van Justine Mol (die het voorbeeld heeft van Marshall Rosenberg):

Een oudere man werd elke dag uitgescholden door een groepje tienjarige kinderen, als zij langs zijn huis kwamen op weg van school naar huis. Nadat de man voor de zoveelste keer te horen had gekregen hoe stom en lelijk en kaal hij was, kreeg hij een idee.
De volgende dag liep hij de kinderen tegemoet en kondigde aan dat iedereen die de dag daarop terug zou komen om hem de huid vol te schelden, een euro zou krijgen. Verbaasd en opgewonden kwamen ze de volgende dag terug en scholden nog fanatieker dan anders. De man gaf hen ieder een euro. ‘Als jullie morgen weer komen, krijgen jullie ieder 50 cent.’, zei hij.
Ok, dat vonden ze ook nog wel de moeite waard.
Dus de volgende dag was het weer een geschreeuw van belang voor de deur van de oude man. Hij betaalde weer keurig en zei: ‘Het wordt me een beetje te duur. Wie morgen nog terugkomt, krijgt tien cent van me.’ De kinderen keken elkaar aan. ‘Tien cent? Daar doe ik het niet voor’. En ze kwamen nooit meer terug.

Hoewel het voorbeeld in eerste instantie uitgaat van ongewenst gedrag (het schelden) wordt het door de beloning (geld) als gewenst gedrag neergezet. Het gewenste gedrag wordt daarna alleen volgehouden omdat er een beloning tegenover staat. En laat dat nou iets zijn dat ik mijn zoon niet wil leren (“voor wat hoort wat”).
Door een beloning te geven voor het gewenste gedrag gaat het uiteindelijk alleen maar om de beloning. De reden waarom ze het gescheld/geschreeuw eerder volhielden (waarschijnlijk omdat ze dit stoer/spannend vonden) wordt hiermee vervangen door een beloning: geld. Zodra die beloning wordt weggehaald komt de eerdere reden (stoer/spannend) niet weer terug.
In dit voorbeeld is dat wel fijn, het stoppen van het geschreeuw en gescheld stopt immers. Maar zodra het over andere zaken gaat (opruimen, school etc.) dan is dat juist een keerzijde.

Je hoeft niet altijd wat te zeggen

Stel je eens voor dat je dit “goed zo!” ook gebruikt bij alle volwassenen in je omgeving:

  • Je partner heeft – onverwachts – gestofzuigd terwijl jij naar de winkel was.
  • Je zus heeft gekookt voor het etentje waar je voor uitgenodigd was.
  • Je moeder ruimt haar koffiemok op, terwijl ze bij jou op visite is.
  • Je overbuurvrouw is haar stoep aan het vegen.
  • De buschauffeur stempelt je buskaart af.

En zo kan ik nog veel meer voorbeelden bedenken. In veel gevallen wordt “goed zo!” gebruikt terwijl er eigenlijk “dank je wel” bedoelt wordt. En in de overige gevallen is het eigenlijk niet eens nodig om iets te zeggen.

  • Je kindje ruimt zijn speelgoed op (“dank je wel”).
  • Na lang strubbelen mag je vanavond eindelijk de tanden van je kindje poetsen (“zo, nu zijn je tanden schoon” eventueel volgend op “voelt dat niet lekker schoon?”).
  • Helpen met schoonmaken/wasvouwen etc. (“dank je wel”).

Maar ik vind het echt knap!

In een aantal gevallen wordt het daadwerkelijk geroepen omdat je datgene wat je kindje uitvoert gewoon echt knap vind. Fijn, wees trots op hem/haar! Maar wees voorzichtig dat je jouw enthousiasme over iets niet over brengt op je kindje, die wordt dan alleen enthousiast omdat jij enthousiast bent.
Probeer vooral mee te gaan in het enthousiasme dat je kindje heeft. In dat geval is hij/zij uit zichzelf enthousiast en niet omdat zijn/haar omgeving dat is.
Waarom je jouw enthousiasme beter niet op kunt leggen? Omdat hij/zij dan dus alleen maar enthousiast wordt omdat jij dat bent, niet omdat hij/zij dat echt leuk vind. En het is toch veel leuker om je kindje enthousiast te zien over iets dat hij/zij echt leuk vind?

Deel Tweet Deel +1

2 Comments

  1. Pingback: Mammacafé Enschede | Dragen, Opvoeding | Liefdevol OpvoedenLiefdevol Opvoeden

  2. Pingback: Loes krant in de bus | Gedrag, Opvoeding | Liefdevol OpvoedenLiefdevol Opvoeden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

What did you do as a child that made the hours pass like minutes? Herein lies the key to your earthly pursuits.

Children are human beings to whom respect is due, superior to us by reason of their innocence and of the greater possibilities of their future.

Skip to content