Naar de pagina-inhoud

Een stickerkaart voor goed gedrag


Ik was eens aan het kijken in m’n Google Webmaster Tools account en zag dat de zoekwoorden “stickerkaart goed gedrag” hoog in het lijstje – van waarmee deze site gevonden wordt – stond. Heel toepasselijk (ahum) onder “Alfie Kohn”.

Nou zal ik heel eerlijk zijn: ik zag hier in het verleden ook helemaal niks mis mee. Het is een goede manier om kinderen aan te moedigen om dingen te doen. Het maakt dingen leuker, toch?

Maar toen ik hier meer over begon te lezen begreep ik meer en meer dat beloningen eigenlijk helemaal niet zo leuk zijn.

De stickers op de kaart zijn bedoelt om een kind gewenst gedrag te laten vertonen. “Goed hun best doen” (waarbij het “goed” altijd de persoonlijke mening is van de persoon die de sticker uitdeelt), plassen/poepen op de wc. Noem maar op.

Kort gezegd: het is een manier van manipuleren.

Toen zoonlief naar de logopedist ging hoorde ik op een gegeven moment dat hij een “stickerkaart” zou krijgen. Op die stickerkaart zou hij dan aan het einde van elke logopedie sessie een sticker mogen plakken. Als het kaartje dan vol was dan mocht hij “een cadeautje” uit de la uitkiezen.

Ik heb de logopediste toen aangegeven dat ik daar niet achter sta. Dat hij daar komt voor de logopedie en het niet de bedoeling is dat het ineens om de stickers en cadeautjes gaat draaien. De reactie van de logopediste was: “dan hebben ze wat om naar uit te kijken”.

Blijkbaar is uitkijken naar (zoals in het geval van mijn zoon) goed verstaanbaar kunnen praten, zodat mensen je meteen begrijpen waardoor er aan beide kanten geen frustraties meer zijn doordat je verkeerd wordt begrepen, niet genoeg om naar uit te kijken.

Stel je eens voor dat jij op werk eenzelfde systeem zou krijgen: voor alles dat je “goed” doet (je leidinggevende zou dan beslissen of iets “goed” is of niet) krijg je een sticker. Heb je de kaart vol? Dan mag je kiezen tussen een gratis bioscoopkaartje, een doos bonbons of een bos bloemen. Of bedenk zelf wat ;)

Als je iets “fout” doet dan krijg je uiteraard geen sticker.

Zou jij je vrij voelen om je werkdagen zo in te delen zoals je normaal altijd deed?

Ik weet van mijn 1,5jr op de technische helpdesk (THD) van een telecombedrijf dat ook volwassenen gekke dingen doen zodra er een beloning tegenover staat. Bij kinderen begint dat met een sticker (of snoep, of wat voor beloning dan ook), bij telecombedrijven is het ‘t halen van targets (X verkopen van die dienst, Y verkopen van de andere dienst, enz). Het team met de beste scores (hoogste verkopen) wint dan een weekendje weg (bijvoorbeeld).

Op de THD kregen we dagelijks te maken met klanten waar we dingen recht voor moesten breien omdat iemand op de klantenservice ze van onjuiste informatie had voorzien. Want: anders werden de targets niet gehaald. Naast het weekendje weg met je team stond dan ook je baan op de tocht. Targets moesten immers gehaald worden.

Gelukkig heb ik dergelijke verkopen niet hoeven doen, maar de targets voor o.a. gesprekstijd op de THD vond ik verstikkend genoeg. Ik zette me namelijk graag in voor de klant, hield er niet zo van om een rotsmoes te bedenken om de gesprekstijd lager te krijgen. En hoewel er aangegeven werd dat kwaliteit belangrijker was: je werd er wel op afgerekend.

Materialisme

Naast dat het manipulerend is, leer je kinderen op deze manier ook materialisme goed kennen. Uitzonderingen daargelaten, maar zodra er een beloning tegenovergesteld wordt gaat het over het algemeen niet meer om hetgeen je van ze vraagt of dat ze jou een plezier willen doen. De beloning is wat in hun hoofd rondspookt. En daar gaan ze rare dingen voor doen.

Ik zal mezelf nog eens nemen als voorbeeld. Om een aantal redenen heb ik langere tijd last gehad van bedplassen. Ondanks dat mijn ouders van alles probeerden (‘s avonds nog weer wakker maken om te gaan plassen, geen drinken meer voor het slapen gaan etc.): het hielp allemaal niet.

Ik was een jaar of 7-8 (denk ik) toen mijn zus een roze hard plastic make-up koffertje kreeg. Ik vond ‘m helemaal geweldig en wou ‘m dus – uiteraard – ook heel graag hebben. Dat mocht, onder 1 voorwaarde: ik moest 14 nachten achter elkaar droog zijn. Mijn zus kreeg ‘m (naar mijn weten) zonder voorwaarde, zij was ook al tijden ‘s nachts droog.

Ik deed ongelooflijk mijn best. Niet met “‘s nachts zindelijk zijn” in m’n hoofd (al wou ik dat echt wel), maar met doel dat make-up koffertje te krijgen.

De eerste nacht was ik droog. De tweede (of derde) nacht niet. Maar: dat kon ik mijn moeder natuurlijk niet laten weten, want dan kreeg ik dat koffertje natuurlijk niet. En wat doe je dan: je laat het opdrogen en slaapt er de volgende (en volgende, en volgende…) nacht gewoon weer op. Weer nat? Gewoon op laten drogen.

Je kunt je vast voorstellen dat dit niet bepaald een periode is waar ik trots op ben ;) Maar het heeft mij wel geholpen om te begrijpen waarom belonen niet werkt. Tenminste: niet voor het doel dat je voor ogen hebt.

Mijn ouders wilden graag dat ik droog zou zijn ‘s nachts. Voor zichzelf omdat het was scheelt. En natuurlijk ook voor mij omdat het gewoon niet leuk is om ‘s ochtends telkens weer verrast te worden door een nat bed, niet wetende hoe je het kan laten stoppen.

Zonder beloning niet leuk?

Naast het feit dat beloningen de aandacht wegnemen, geeft het ook het signaal dat het gevraagde niet leuk is zonder die beloning.

  • Logopedie: Meedoen aan de spelletjes bij logopedie om die sticker te krijgen, om een cadeautje uit te kunnen zoeken zodra er genoeg stickers zijn verzameld. De stickers en de cadeautjes halen de aandacht af van de leuke spelletjes in de sessies, het beter leren praten etc.
  • THD: Gesprekken worden snel afgekapt, beloftes worden gemaakt (wetende dat deze niet nagekomen kunnen worden) etc. om maar aan de targets van de werkgever te voldoen. Anders heb je geen recht op de te winnen extra’s en/of de kans dat je ontslagen wordt. Het halen van die targets wordt belangrijker dan plezier hebben in je werk of de klanten daadwerkelijk te helpen.
  • Om een bepaalde beloning te krijgen (zoals in mijn geval dat roze make-up koffertje) ga je rare dingen doen. Het enige dat nog in het hoofd speelt is: die beloning krijgen. By any means necessary.

Ook worden mensen afhankelijk van die beloning, ze gaan er vanuit dat ze die beloning krijgen. En dat kan behoorlijk lastig worden als je besluit geen beloningen meer in te zetten.

Na het laten vervallen van beloningen – bijvoorbeeld omdat het je te duur vind, of je vind dat je kind “het nu wel zonder beloning moet kunnen” – blijft alleen het gevraagde nog over. Omdat daar eerder een beloning tegenover stond (wat het leuk maakte) is het nu eigenlijk per definitie niet leuk. Anders was er eerder toch ook geen beloning nodig?

Deel Tweet Deel +1


In het dagelijks leven denkt, schrijft en praat Hiranthi veel over opgroeien in het algemeen. Van de ontwikkeling van baby’s en kleine kinderen, tot de persoonlijke ontwikkeling van volwassenen en de invloed van hun jeugd en huidige omgeving daarop.


Gerelateerde artikelen


Reacties worden gemodereerd, het kan dus even duren voor jouw reactie echt geplaatst is.
Zou je dat wat je in je reactie wilt plaatsen niet zeggen tegen iemand die je na staat? Dan is het hier ook niet gepast.

*