Waarom, gebrek aan inlevingsvermogen

Fotografie door pathdoc.

pathdoc

De nieuwste artikelen rechtstreeks in je inbox?

Waarom, gebrek aan inlevingsvermogen

Het enige van de kindercoach cursus van het NTI dat me daadwerkelijk wat heeft gebracht was de praktijkdag. Op die dag leerden we onder andere dat een vraag die start met ‘waarom’ eigenlijk een luie vraag is. Wie, wat, waar, waarom. Het zijn de vier vraagstarters die ons worden aangeleerd voor open vragen. Het blijkt echter dat de waarom vraag een ‘luie vraag’ is. Althans, zo werd mij verteld bij de praktijkdag voor de kindercoach opleiding die ik volgde. Zoals met zoveel zaken heb ik erover nagedacht. Wat maakt het een ‘luie’ vraag? En hoe komt het dat we ons aangevallen voelen bij die vraagstelling?

Hoe jammer van het geld ook, het enige waar ik écht iets aan heb gehad is de praktijkdag bij de cursus kindercoach van het NTI. De rest van de cursus had geen meerwaarde en/of gaf een verkeerde weergave van het beroep. Hoewel de praktijkdag ook zeker het een en ander te op- en aanmerken had (we hadden het samen met voedingscoaches, niet bepaald gelijk te trekken met kindercoaches), had het best wat leerzame momenten. Een van die momenten was toen de begeleider noemde dat ‘waarom’-vragen eigenlijk luie vragen zijn. In eerste instantie ging ik  in de verdediging. Hoezo luie vragen? We hadden toch niet voor niks geleerd dat ‘waarom’ onder de open vragen valt? Open vragen nodigen toch juist uit tot langere antwoorden? Hoe kan een vraag dat begint met ‘waarom’ dan als luie vraag aangeduid worden?

Ik werd me er weer van bewust toen ik de vraag laatst op mijn werk kreeg: “waarom is [een bepaalde target] van jou de laatste weken laag?” De eerste reactie die ik daarop voelde was instinctief. Defensief. Alsof ik mezelf moest zien te verdedigen. Ik moest ook weer aan de praktijkdag van de kindercoach cursus denken. Dat een vraag die met ‘waarom’ begint eigenlijk een facade voor de eigenlijke vraag is.
Zodra je een vraag met ‘waarom’ begint, sta je er eigenlijk met een opgeheven vinger te wijzen naar de persoon aan wie je de vraag stelt. Er schuilt een oordeel in. Er wordt om verantwoording gevraagd. Tijdens de praktijkdag werd de opdracht om ‘waarom’-vragen te beginnen met iets anders dan waarom. Dat bleek een behoorlijke klus, aangezien we zo gewend zijn om vragen met ‘waarom’ te beginnen.

Een ‘waarom’-vraag is dus eigenlijk niet zo open. Het stelt de vraag vanuit jezelf, je eigen oordeel (“ik snap het niet hoor, waarom zouden ze dat zo doen?”). Om de vraag zelf ook open te houden (en niet alleen het antwoord) en dus buiten je eigen ego en oordeel staan, begin je de vraag dus niet met waarom. De vraag die mij gesteld werd zou dan zoiets worden: “Hoe komt het dat je target de laatste weken lager is dan we graag willen zien?”

Je moet meer moeite doen om een vraagstelling te krijgen die niet offensief is. Je moet je inlevingsvermogen activeren om een vraag te stellen die geen defensief antwoord opvraagt. Makkelijk? Absoluut niet. Zeker als je gewend bent om ‘waarom’-vragen te stellen is het lastig om te schakelen. Zoals met alle nieuwe zaken. Het is echter absoluut de moeite waard. Je gebruikt je inlevingsvermogen actiever, waardoor je iedere keer iets beter wordt in het inleven in de ander. Op een gegeven moment is het stellen van een ‘waarom’-vraag dermate afgeleerd dat je iedere keer als je het hoort (of uit automatisme toch doet) de vraag weet om te buigen naar een échte open vraag.

Hoe reageer jij op ‘waarom’-vragen en stel je ze zelf?

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Reacties worden gemodereerd, het kan dus even duren voor jouw reactie echt geplaatst is.
Zou je dat wat je in je reactie wilt plaatsen niet zeggen tegen iemand die je na staat? Dan is het hier ook niet gepast.

*


What counts in life is not the mere fact that we have lived. It is what difference we have made to the lives of others that will determine the significance of the life we lead.

Nelson Mandela